Οι σύγχρονοι τρόποι ζωής και οι ταχύτητες με τις οποίες αναγκαζόμαστε να πορευτούμε, μας αποπροσανατολίζουν συχνά και μας απομακρύνουν από την συνειδητοποίηση απλών κανόνων που διέπουν την ύπαρξή μας. Η Οικογενειακή Συστημική Αναπαράσταση λοιπόν έρχεται να βοηθήσει σε αυτό το σημείο.
Οι καταβολές
Η Συστημική Επιστήμη είναι μια εξέλιξη της Θεωρίας των Συστημάτων και της Κυβερνητικής, που εμφανίστηκαν στην δεκαετία του 1940 και προσανατόλισαν την ψυχολογική ματιά από το άτομο στο ‘όλον’ και από τις προσωπικές ιδιότητες στις σχέσεις. Η επιστήμη αυτή τροφοδότησε με σειρά μοντέλων την ατομική και οικογενειακή θεραπεία διεθνώς.
Σύμφωνα με την Συστημική Ψυχολογία, γεννιόμαστε και εξελισσόμαστε μέσα σε ομάδες ισχυρής επιρροής, με κυρίαρχη την οικογένεια. Οι ομάδες αυτές μας χαρακτηρίζουν και μας καθορίζουν. Μάλιστα, ο καθένας μας συναρτάται με “οριζόντιες” σχέσεις (αυτές δηλαδή που εξελίσσονται στο παρόν), όσο και με “κάθετες” σχέσεις (εκείνες που συγκροτούν την οικογενειακή ιστορία ή την ιστορία του έθνους, της θρησκείας, της επιχείρησης κλπ., δηλαδή των μικρότερων ή των μεγάλων συστημάτων στα οποία ανήκουμε).
Κλάδος της Συστημικής Επιστήμης είναι και η “Φαινομενολογική Συστημική Θεώρηση”, με μέθοδο εφαρμογής την Συστημική Αναπαράσταση (Σ.Α., χάριν συντομίας). Θεμελιωτής της μεθόδου είναι ο Γερμανός ψυχοθεραπευτής και φιλόσοφος Bert Hellinger, που με μοναδικό τρόπο κατόρθωσε να ενοποιήσει ερεθίσματα και ανακαλύψεις από ολόκληρο το πεδίο της ψυχοθεραπείας και να εμφανίσει στην δεκαετία του 1980 αυτή την νέα πρόταση.
Η θεώρηση αυτή αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο πολύ πιο πλατιά από την ατομική του διάσταση: ο καθένας μας αλληλεπιδρά με άλλα σημαντικά πρόσωπα σε ομάδες και είναι ένα μέρος στο “ολόγραμμα” σύστημα, όπου κάθε τμήμα αναπαράγει και εμπεριέχει το όλον. Η Σ.Α. εντάσσεται στις μεθόδους βραχείας θεραπείας, στηρίζεται σε ένα βιωματικό δρώμενο, και φέρνει στο προσκήνιο την ακατάλυτη σύνδεση του ανθρώπου με τα συστήματα στα οποία ανήκει, καθώς και με τους Νόμους και τις Τάξεις που τα διέπουν.
Μια περιεκτική περιγραφή της μεθόδου, ως κοσμοθεωρία και θεραπευτική εφαρμογή, θα βρει ο αναγνώστης στο βιβλίο : Η Κρυφή Συμμετρία της Αγάπης (Bert Hellinger, G. Weber και H. Beaumont, β΄εκδ. Medicum, Αθήνα 2002).
Εμπλοκή και Λύση: η Πρόταση του Bert Hellinger
Η Σ.Α. εντοπίζει την εμπλοκή, αποκαλύπτοντας την δυναμική αλλά και την μοναδικότητα της “θέσης” του καθενός μέσα σε ένα δεδομένο σύστημα. Η ιδιοφυής πρόταση του Hellinger στηρίζεται στην παρατήρηση ότι (α) ένα ξεκάθαρο αίτημα, (β) ο καθορισμός ενός χώρου, (γ) η παρουσία ενός, δύο ή περισσότερων ατόμων, που ορίζονται να εκπροσωπήσουν κεντρικά μέλη ενός υπό έρευνα συστήματος και (δ) ένας συντονιστής που, κινούμενος από την αγάπη, “επιτρέπει στο διαχωρισμένο να ξαναβρεί τον εαυτό του”, όπως ο ίδιος αναφέρει, αποτελούν αναγκαίες και απλές προϋποθέσεις ενεργοποίησης του πεδίου του συστήματος, ενός ‘πεδίου που γνωρίζει’ και προσφέρει αφθονία έγκυρων και κεντρικών πληροφοριών, που σύντομα αποκαλύπτουν τα κομβικά σημεία της εμπλοκής, άρα εν δυνάμει οδηγούν στην λύση της ή, έστω, την αποδοχή της.
Διαδικασία και Στόχοι της Συστημικής Αναπαράστασης (Σ.Α.)

Η Σ.Α. διεξάγεται από ομάδες ανθρώπων, που αναζητούν την αυτογνωσία αλλά και την επίλυση επίκαιρων προβλημάτων. Είναι μια διαδικασία βιωματική, όπου όλοι οι συμμετέχοντες μοιράζονται βαθιές εμπειρίες και καρπώνονται οφέλη ψυχής.
Η ομάδα χρειάζεται να συντονίζεται από έναν έμπειρο και διαπιστευμένο συστημικό θεραπευτή ή σύμβουλο.

Πρόσφατα, ο Bert Hellinger έχει υπερβεί την ‘κλασική’ πλέον μορφή αναπαράστασης. Με αναφορά στις “Κινήσεις του Πνεύματος” ή στις “Κινήσεις του Νου”, με την Αριστοτέλεια έννοια όπως προτιμά να αναφέρει, και με εκπαιδευτικά σεμινάρια σε όλο τον κόσμο, έχει αναλάβει να μας προσανατολίσει στην επίγνωση αυτών των κινήσεων και στις αυτοθεραπευτικές ιδιότητές τους.
Αυτό που ξεχωρίζει το οικογενειακό σύστημα είναι η μοναδικότητά του, καθώς εδώ μας χαρίζεται το υπέρτατο αγαθό, η ίδια η ζωή. Η προσφορά της ζωής από τους γονείς είναι μια ολοκληρωμένη πράξη και απόδειξη υπέρτατης αγάπης, μιας και η ζωή είναι το δώρο με την υψηλότερη και ανυπέρβλητη αξία. Παρατηρούμε όμως πως μπορεί και να αρνούμαστε να αποδεχτούμε την ευθύνη αυτού του δώρου της ζωής, απορρίπτοντας τους γονείς μας ή/και αυτά που μας προσέφεραν.
Η Σ.Α. μας αποκαλύπτει ότι, μέσα στην οικογένεια, ο άνθρωπος χρειάζεται να αποδεχτεί το ‘μερίδιό’ του, την Μοίρα. Χρειάζεται να σεβαστεί ό,τι έχει προηγηθεί, να νοιώσει ευγνωμοσύνη για το δώρο της ζωής, να βιώσει τους δεσμούς και την αγάπη. Κατόπιν μπορεί να επιδοθεί στο δικό του έργο, να διαμορφώσει το δικό του νέο σύστημα και, τελικά, να αναζητήσει την ολοκλήρωση στο μεταεπίπεδο μιας νέας αντίληψης και σύνδεσης με το Όλον, που προϋπόθεσή της έχει την κατάφαση σε ό,τι έχει προηγηθεί και ό,τι Είναι.
Η Οικογενειακή Αναπαράσταση (Ο.Α.) επιτρέπει στον ενδιαφερόμενο να διερευνήσει οποιονδήποτε προβληματισμό του και να κατανοήσει καλύτερα την θέση και τον ρόλο του στο οικογενειακό σύστημα. Με την βοήθεια των εκπροσώπων και με βάση τα συναισθήματα που βιώνουν, αναζητείται μια νέα ισορροπία στην δεδομένη οικογένεια. Συγχρόνως αναβιώνει η συστημική μνήμη, το ασυνείδητο του συστήματος, που υπερβαίνει την ατομική μνήμη και αναδεικνύει άγνωστες πτυχές της ιστορίας και της δυναμικής της οικογένειας.

Η αναπαράσταση στοχεύει να εντοπίσει πιθανές εμπλοκές και να δώσει λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ενδιαφερόμενος. Σκοπός είναι η επανασύνδεση των μελών με αγάπη, η οποία τελικά εκδηλώνεται έμπρακτα ως ανεπιφύλακτη “Αγάπη για την Ζωή”.
Η Ο.Α. στοχεύει σε Λύση, η οποία οδηγεί είτε στην διακοπή, δηλαδή την απεμπλοκή, είτε στην συνειδητοποίηση και αποδοχή της εμπλοκής, που την κάνει χειρίσιμη αλλά και σεβαστή για τον άνθρωπο. Μια επιτυχημένη λύση επανατοποθετεί όλα τα μέλη του συστήματος στην θέση τους, ιδιαίτερα εκείνα που είχαν παραγκωνιστεί ή αποκλειστεί. Αποκαθιστά έτσι μια νέα εικόνα της οικογένειας, που βασίζεται στην ισοτιμία, την αναγνώριση όλων και στην συμφιλίωση με την κοινή μοίρα και, όπου αναγκαίο, ακόμα και με την εμπλοκή και την ενοχή και το οποιοδήποτε βάρος τους.
Η Συστημική Αναπαράσταση μας αποκαλύπτει τις κινήσεις της ψυχής, βοηθώντας μας να αποκτήσουμε μια επαφή με θέματα τα οποία μέχρι πρότινος δεν είχαμε αντιληφθεί. Θέματα τα οποία επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ζωή μας και την περαιτέρω εξέλιξή μας σε αυτήν. Επαναφέροντας την αρμονία στις τάξεις της αγάπης, με την αποδοχή, καθαρίζουμε την ψυχή μας από τα βλαπτικά συναισθήματα που έχουν εγκατασταθεί και δίνουμε χώρο στην ευτυχία να πάρει την θέση της.
Μπαίνοντας η ευτυχία στη ζωή μας, η πορεία μας σε αυτήν γίνεται πιο υγιής. Συντελείται καλύτερη πρόοδος και ανάπτυξη στη δική μας ζωή, αλλά και στις ζωές των άλλων που μας πλαισιώνουν.